ABD Başkanı Donald Trump’ın Küresel Ortaklıklardan Sorumlu Özel Temsilcisi Paolo Zampolli, Arnavutluk ziyareti sırasında Tiran’da Bektaşi Tarikatı için özel bir devlet oluşturulması projesini “mükemmel” olarak nitelendirdi. Zampolli, nihai kararın Arnavut halkına ait olduğunu söyledi.
İtalyan-Amerikalı iş insanı ve eski model ajansı yöneticisi Zampolli, pazartesi günü Arnavutluk’u ziyaret etti. İlk durağı Bektaşilerin Dünya Merkezi olan Kryegjyshata oldu. Burada merkezin yeniden açılışının 35. yılı dolayısıyla düzenlenen konferansa katıldı.
Bektaşi devleti projesine ilişkin görüşü sorulan Zampolli, Başbakan Edi Rama ve Bektaşi liderinin açıklamalarını dinlediğini belirterek, “Bence bu mükemmel bir proje. Buna Arnavut halkı karar verecek. Uluslararası toplum da Arnavut halkının kararına saygı duyacaktır” dedi.
Zampolli ayrıca Bektaşi merkezinin bünyesindeki hastaneyi ziyaret etti. Merkez yetkilileri, kısa süre önce ABD merkezli biyoteknoloji şirketi ImmunityBio ile ileri kanser tedavileri alanında işbirliğini öngören bir mutabakat imzalandığını açıkladı.
Zampolli, bu işbirliğinin önemli olduğunu belirterek Trump yönetiminin yeni tıp teknolojileri ve yeni tedavilere erişim konusuna önem verdiğini söyledi.
ABD özel temsilcisi Tiran’da ayrıca Dışişleri Bakanı Ferit Hoxha ile iktidardaki Sosyalist Parti ve muhalefetteki Demokratik Parti’nin meclis grup başkanlarıyla görüştü. Görüşmelerde iki ülke arasındaki ilişkiler ve bölgesel işbirliği ele alındı.
Zampolli, ABD’nin Arnavutluk’u önemli bir müttefik olarak gördüğünü belirterek, “Bölgede dostlara ihtiyacımız var ve uzun vadeli dostlukları seviyoruz” ifadelerini kullandı.
Bektaşi devleti projesi nasıl gündeme geldi?
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Bektaşi Tarikatı için Tiran sınırları içinde özel bir egemen yapı oluşturulması fikrini ilk kez 21 Eylül 2024’te açıkladı. Rama, bir gün sonra Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada da projeyi duyurarak buranın hoşgörü, ılımlılık ve barış içinde bir arada yaşamayı teşvik eden bir merkez olmasını hedeflediklerini söyledi.
Proje, geçtiğimiz ağustos ayında Fransız istihbarat ve jeopolitika yayın organı Intelligence Online’ın Bektaşi Tarikatı’nın gelecekteki statüsü için çeşitli yapılar hazırladığı yönündeki haberinin ardından yeniden gündeme geldi. Haberde yurt dışında temsilcilikler, pasaport ve “bek” adı verilen olası bir para birimi gibi planlardan söz edildi.
Ancak Arnavutluk hükümeti, şu aşamada projeye ilişkin somut bir yasal düzenleme bulunmadığını açıkladı. Hükümet, söz konusu yapının Arnavutluk toprakları içinde ayrı bir devlet olmayacağını, yalnızca mevcut Bektaşi Dünya Merkezi’nin sınırları içinde özel bir yargı alanı oluşturulmasının planlandığını belirtti.
Hükümete göre ülkenin güvenliği, kamu düzeni ve toprak bütünlüğü Arnavutluk Cumhuriyeti’nin sorumluluğunda kalacak ve ülkenin üniter yapısı değişmeyecek.
Muhalefetteki Demokratik Parti lideri Sali Berişa ise projeye karşı çıkıyor. Berişa, egemen Bektaşi devleti oluşturulması fikrinin anayasaya ve Arnavutluk’un laik yapısına aykırı olduğunu savunuyor.
Bektaşi Tarikatı ise projenin Vatikan’a benzer bir şehir-devlet modeli öngördüğünü belirtiyor. Tarikata göre böyle bir statü, Bektaşilerin dinler arası diyaloğu güçlendirmesine ve dünyada şiddet yanlısı aşırılıkla mücadeleye daha fazla katkı sunmasına imkan sağlayabilir.
Arnavutluk ve Kosova’daki bazı Bektaşi toplulukları projeyi desteklediklerini açıklarken, Arnavutluk Müslümanları Topluluğu girişimin ülkenin geleceği açısından “tehlikeli bir emsal” oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.
Kaynak: telegrafi
