Srebrenitsa’da soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından hüküm giyen eski Bosnalı Sırp komutan Ratko Mladić’in ölümü, Sırbistan’da savaş suçlularına yaklaşım ve geçmişle yüzleşme tartışmalarını yeniden gündeme getirdi.
Mladić, bugün Belgrad’daki Topçider Mezarlığı’na defnedilecek. Cenaze töreninden önce naaşı Vidikovac’taki Aziz Luka Kilisesi’nde ziyarete açılacak ve burada dini cenaze töreni düzenlenecek.
Mladić için daha önce Sırbistan Ordu Evi’nde bir anma töreni düzenlendi. Emekli subaylar tarafından organize edilen törene ailesinin yanı sıra Bosnalı Sırp ordusunun eski mensupları, Sırbistan ve Bosna Hersek Sırp Cumhuriyeti’nden bazı siyasetçiler ile Mladić’i kahraman olarak gören vatandaşlar katıldı.
Törene Sırbistan Adalet Bakanı Nenad Vujić’in de katılması dikkat çekti. Bazı medya kuruluşlarının, aralarında N1’in de bulunduğu, etkinliği takip etmek için akreditasyon alamadığı bildirildi.
Sırbistan yönetimi resmi olarak Mladić için devlet cenazesi ilan etmedi. Ancak naaşın Sırbistan hükümetine ait uçakla Lahey’den getirilmesi, tabutun Sırbistan bayrağıyla örtülmesi, devlet ve askeri yetkililerin karşılamada yer alması ve anma töreninin Ordu Evi’nde yapılması, devletin organizasyondaki rolüne ilişkin tartışmalara yol açtı.
Vučić cenazeye katılmayacak
Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, Mladić’in cenazesine katılmayacağını açıkladı. Vučić, daha önce belirlenmiş devlet programları nedeniyle törene katılamayacağını belirtirken, son uğurlamanın “onurlu” bir şekilde yapılması için gerekenlerin yerine getirildiğini söyledi.
Vučić daha önce Lahey’deki mahkemenin Mladić’in son günlerini Sırbistan’da geçirmesine izin vermemesini eleştirmiş ve mahkemenin tutumunu “medeniyet dışı” olarak nitelendirmişti.
Avrupa Komisyonu’nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos’un, Mladić’in yüceltilmesi nedeniyle Sırbistan ziyaretini iptal etmesini de eleştiren Vučić, bu kararı “aptalca” olarak değerlendirmişti.
Vučić’in tutumu, Sırbistan’ın Batı ile ilişkilerinde izlediği denge politikası kapsamında değerlendiriliyor. Cumhurbaşkanı, bir yandan Avrupa Birliği ile ilişkileri korumaya çalışırken diğer yandan ülke içindeki milliyetçi kesimlere yönelik mesajlar vermekle eleştiriliyor.
Stadyumda Mladić sloganları
Mladić’e yönelik destek mesajları, Belgrad’daki Kızılyıldız-Partizan maçında da gündeme geldi.
Kızılyıldız tribünlerinde Mladić’in fotoğrafının yer aldığı büyük bir pankart açılırken, pankartta “Potoçari’ye doğru” ifadesi kullanıldı. Bu ifade, Mladić’in Temmuz 1995’te Srebrenitsa’nın ele geçirilmesinin ardından kullandığı sözlere gönderme olarak değerlendirildi.
Tribünlerde ayrıca, 1995’te Mladić’in kaldırılmasını emrettiği Reuf Selmanagić Crni’nin adını taşıyan bir sokak tabelasını andıran pankart açıldı. Ardından tabela sembolik olarak kaldırıldı ve “Potoçari’ye doğru” mesajı verildi.
Potoçari, Temmuz 1995’te binlerce Boşnak sivilin sığındığı, daha sonra erkek ve çocukların ailelerinden ayrılarak öldürüldüğü bölge olarak biliniyor. Srebrenitsa’da gerçekleştirilen katliam, uluslararası mahkemeler tarafından soykırım olarak kabul edildi.
Avrupa’dan tepki
Avrupa Komisyonu’nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, Mladić’in yüceltilmesinin Avrupa Birliği’nin temel değerleriyle bağdaşmadığını belirterek Sırbistan ziyaretini iptal etti. Kos, Sırbistan’ın Mladić’in cenazesi ve mirasına yaklaşımının ülkenin Avrupa Birliği üyelik süreci açısından önemli bir test olacağını ifade etti.
Avrupalı bazı yetkililer de Mladić’in yüceltilmesini eleştirdi.
Sırbistan, 2012 yılında Avrupa Birliği aday ülke statüsü kazanmış, üyelik müzakerelerine ise 2014’te başlamıştı. Ancak süreç yıllardır ilerlemekte zorlanıyor.
Ratko Mladić, eski Yugoslavya dönemindeki savaşlarda Bosnalı Sırp güçlerinin komutanlığını yapmıştı. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından Srebrenitsa soykırımı, Saraybosna kuşatması ve diğer savaş suçları nedeniyle müebbet hapis cezasına çarptırılmıştı.
Mladić’in cenazesi bugün Belgrad’da toprağa verilecek. Cenaze süreci ise Sırbistan’da savaş suçlarının hatırlanması, kurbanlara yaklaşım ve geçmişle yüzleşme konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
