Kuzey Makedonya’da tüp bebek olarak bilinen biyomedikal destekli üreme tedavisinde (BPO) deneme hakkının 3’ten 6’ya çıkarılmasıyla birlikte yeni uygulamadan yararlanan ailelerin sayısı artıyor.
Sağlık Sigortası Fonu verilerine göre, yasal değişikliğin uygulanmaya başlamasından sonraki ilk bir yılda incelenen 1.883 başvurunun 237’si dördüncü, beşinci veya altıncı tüp bebek denemesi için yapıldı.
Böylece incelenen başvuruların yaklaşık yüzde 12,6’sını, daha önce Fon tarafından karşılanmayan ek deneme başvuruları oluşturdu.
237 başvurunun 216’sı dördüncü deneme için yapılırken, 17 başvuru beşinci, 4 başvuru ise altıncı deneme için gerçekleştirildi.
Yasal değişiklik Temmuz 2025’te yürürlüğe girdi
Tüp bebekte deneme hakkının genişletilmesine ilişkin Sağlık Sigortası Kanunu değişiklikleri 17 Temmuz 2025’te Resmi Gazete’de yayımlandı.
Dördüncü, beşinci ve altıncı denemelerle ilgili ilk başvurular ise 7 Ağustos 2025’te BPO Komisyonu tarafından değerlendirildi.
Sağlık Sigortası Fonu, yeni hakkın herhangi bir gecikme yaşanmadan uygulanabilmesi için yasal değişikliklerin yanı sıra kurum içi düzenlemelerde, prosedürlerde ve sistemlerde de değişiklik yapıldığını açıkladı.
Başvurular da kolaylaştırıldı
Yeni düzenlemeyle birlikte tüp bebek hakkının onaylandığına ilişkin bildirim elektronik ortamda gönderilmeye başlandı.
İtiraz süresi de 8 günden 15 güne çıkarıldı. Ayrıca aileler, Fon tarafından gönderilen onay bildirimine dayanarak, aile hekimliği veya seçilmiş kadın doğum uzmanından ek sevk almadan tüp bebek hizmetlerinden yararlanabiliyor.
2025’te tüp bebek için 97,3 milyon denardan fazla harcandı
Kuzey Makedonya’da Sağlık Sigortası Fonu ile anlaşmalı 8 sağlık kuruluşunda gerçekleştirilen tüp bebek işlemleri için 2025 yılında 97,3 milyon denardan fazla kaynak ayrıldı.
Fon, deneme hakkının 3’ten 6’ya çıkarılmasının çocuk sahibi olmak isteyen ancak tedavide zorluk yaşayan aileler için önemli bir ek fırsat sunduğunu belirtti.
Açıklamada, maddi imkanların ailelerin tüp bebek tedavisini sürdürmesinin önünde engel olmamasının hedeflendiği ifade edildi.
Doğumlar azalıyor, nüfus artışı negatif seyrediyor
Tüp bebek hakkının genişletilmesi, ülkedeki olumsuz demografik tabloyla da önem kazanıyor.
Kuzey Makedonya’da 2025 yılında 15 bin 850 canlı doğum kaydedildi. Bu sayı bir önceki yıla göre yüzde 1,3 azaldı.
Aynı yıl 20 bin 287 kişi hayatını kaybetti ve doğal nüfus artışı negatif oldu.
Doğumlardaki düşüş 2026’nın ilk yarısında da devam etti. Yılın ilk çeyreğinde 3 bin 380, ikinci çeyreğinde ise 3 bin 684 bebek dünyaya geldi. Her iki dönemde de doğum sayısı bir önceki yılın aynı dönemine göre azaldı.
Sağlık Sigortası Fonu, tüp bebek hakkının 6 denemeye çıkarılmasını çocuk sahibi olmak isteyen ailelere daha fazla imkan sağlayan önlemlerden biri olarak değerlendiriyor. Ancak ülkedeki demografik sorunların çözümü için farklı alanlarda uzun vadeli ve kapsamlı politikalara ihtiyaç duyulduğuna dikkat çekiliyor.
