Kuzey Makedonya’da organ bağışını düzenleyen yasanın uygulanması için hazırlanan yönetmelik ve ilgili düzenlemeler kamuoyunun görüşüne sunuldu.
Düzenlemelerin hükümet tarafından onaylanmasının ardından, 1 Ekim 2026 itibarıyla vatandaşlar aile hekimleri aracılığıyla organ bağışçısı olma konusunda onay verebilecek.
Organ bağışı konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla Veles’te bir panel düzenlendi. Etkinlikte vatandaşlara organ nakli süreci anlatılırken, daha fazla kişinin organ bağışçısı olması için çağrı yapıldı.
Ulusal Transplantasyon Koordinatörü Prof. Dr. Biljana Kuzmanovska, nakil bekleyen hasta sayısının yapılan nakiller, hayatını kaybeden hastalar ve yeni eklenen hastalar nedeniyle sürekli değiştiğini belirtti.
Kuzmanovska, ülkede kalp nakli için 29, karaciğer nakli için 12, böbrek nakli için 160 ve kornea nakli için yaklaşık 20 hastanın bekleme listesinde olduğunu açıkladı. Bu yıl şimdiye kadar 16 kornea naklinin gerçekleştirildiğini belirten uzman, kemik, kemik dokusu ve bağ dokusu nakilleri için ise ayrı bir bekleme listesi bulunmadığını ifade etti.
Organ bağışının iki şekilde gerçekleşebileceğini belirten Kuzmanovska, bunların canlı vericiden bağış ve ölüm sonrası (kadavra) bağış olduğunu söyledi.
Kadavra bağışının yalnızca yoğun bakımda bulunan, solunum cihazına bağlı ve beyin ölümü kesinleşmiş hastalarda mümkün olduğunu vurgulayan Kuzmanovska, “Sokakta veya evde hayatını kaybeden, yoğun bakımda ve solunum cihazına bağlı olmayan bir kişi organ bağışçısı olamaz. Organ bağışı tamamen gönüllü bir süreçtir ve kesinlikle başka şekilde uygulanamaz” dedi.
Makedonya Özel Hekimler Birliği Başkanı Dr. Lilija Çolakova Dervişova ise vatandaşların organ bağışı konusundaki tercihlerini aile hekimlerine bildireceğini söyledi. Aile hekimlerinin tüm vatandaşlara en kolay ulaşılabilen sağlık çalışanları olduğunu belirten Dervişova, uygulamanın 1 Ekim’de başlayacağını ifade etti.
Dervişova, “Bir insan hayatını kurtarmak varoluşumuzun temel amacıdır. Her vatandaş, başına bir şey gelmesi veya hayatını kaybetmesi durumunda organlarının başka hastalara hayat vermesi için bağışçı olma kararını verebilecek” dedi.
Panelde organ bağışında bulunan kişiler de deneyimlerini paylaştı. Kızı Ana Giovska’ya karaciğerinin bir bölümünü bağışlayan İlço, organ bağışının hayat verdiğini belirterek, “Ben çocuğuma sadece organ bağışlayan biri değil, onun yaşaması için mücadele eden bir babaydım. Bugün onun büyüdüğünü görmek bize yaşadıklarımızı unutturuyor. Ancak birçok insan aynı şansa sahip değil ve yaşamlarını sürdürebilmek için bağış bekliyor” ifadelerini kullandı.
Etkinlikte ayrıca Veles’ten bir anne, tek yapay kalp pompasıyla yaşam mücadelesi veren 23 yaşındaki oğlu için kalp bağışçısı bulunması çağrısında bulundu.
Veles’teki panel, Sağlık Bakanlığı ve hükümet öncülüğünde yürütülen Ulusal Transplantasyon Kampanyası kapsamında düzenlendi. Kampanya, organ bağışı konusunda toplumdaki farkındalığı artırmayı amaçlıyor.
Haziran ayının sonunda Meclis’ten geçen Organ Bağışı Yasası’nın ardından, uygulamaya yönelik yönetmelik ve düzenlemeler Sağlık Bakanlığı’nın internet sitesinde kamuoyu görüşüne açıldı. Ayrıca vatandaşların potansiyel organ bağışçısı olarak kaydedileceği “Moj Termin” sağlık sistemi üzerinde de güncelleme ve test çalışmaları yürütülüyor.
Veles’teki etkinliğin ardından organ bağışı konulu panellerin Kuzey Makedonya’nın diğer şehirlerinde de düzenlenmesi planlanıyor.
