Hırvatistan’da devlet bütçesi harcamaları son 20 yılda üç kattan fazla artarak dikkat çekici bir yükseliş gösterdi. 2006 yılında yaklaşık 13 milyar euro olan bütçe giderleri, 2026 yılı için yaklaşık 40 milyar euro olarak planlandı.
Aynı dönemde ülke nüfusu ise azaldı. 2006’da yaklaşık 4,31 milyon olan nüfus, 2025 itibarıyla 3,88 milyona geriledi. Bu durum, daha az nüfusa rağmen devletin çok daha büyük bir bütçeyi yönettiğini ortaya koyuyor.
Verilere göre 2006-2026 arasında fiyatlar yaklaşık yüzde 70 arttı. Bu hesaba göre 2006’daki 13 milyar euroluk harcama bugünkü değerle yaklaşık 22 milyar euroya denk geliyor. Ancak bu rakam, 2026 için öngörülen yaklaşık 40 milyar euroluk bütçenin oldukça altında kalıyor. Bu da harcama artışının sadece enflasyonla açıklanamayacağını gösteriyor.
Ekonomik büyüme de önemli bir etken. Hırvatistan’ın gayrisafi yurt içi hasılası (GSYH) 2006’da 39,5 milyar euro iken 2025’te yaklaşık 93 milyar euroya ulaştı. Artan ekonomik faaliyet, vergi ve katkı gelirlerini de yükseltti.
Kamu maaşlarında dikkat çeken artış
Bütçe giderlerindeki artışta en önemli kalemlerden biri kamu çalışanlarının maaşları oldu. 2006’da 2,3 milyar euro olan personel giderleri, 2026’da 6,7 milyar euroya yükseldi. Özellikle son yıllarda bu artış hız kazandı.
2024 yılında, seçimlerin yapıldığı dönemde, kamu maaşlarında tarihî bir artış yaşandı. Bu yıl maaşlara ayrılan kaynak 1,63 milyar euro arttı. Kamu sektöründe ortalama maaşlar yıllık yaklaşık yüzde 29 yükselerek özel sektörün iki katından fazla arttı.
Bu gelişmeler, Hırvatistan’ı kamu maaşlarının GSYH içindeki payı açısından Avrupa Birliği’nde üst sıralara taşıdı.
Sosyal harcamalar ve diğer giderler de yükseldi
Bütçedeki en büyük kalemlerden biri, emekli maaşları, çocuk yardımları ve diğer sosyal destekleri kapsayan “vatandaşlara ve hanehalkına yapılan ödemeler” oldu. Bu kalem için 2026 bütçesinde 13 milyar euronun üzerinde kaynak ayrıldı.
Ayrıca devletin işleyişine yönelik mal ve hizmet alımlarını kapsayan harcamalar da ciddi şekilde artarak 2006’daki 833 milyon eurodan 2026’da 4 milyar euronun üzerine çıktı.
Devlet içi transferler ve yurt dışına yapılan yardımlar da 1 milyar euronun altından 8 milyar euronun üzerine yükseldi. Bu artışta Avrupa Birliği fonlarının etkisi önemli rol oynadı.
Ekonomistlere göre ana neden kamu maaşları
Hırvat İşverenler Birliği baş ekonomisti danışmanı Ivan Odrčić’e göre bütçe harcamalarındaki artışın başlıca nedenlerinden biri kamu sektöründeki maaş artışları.
Odrčić, yalnızca 2026 yılında kamu maaşlarındaki artışın bütçeye yaklaşık 800 milyon euro ek yük getirebileceğini belirtti. 2022-2025 döneminde kamu maaş toplamının yüzde 63 arttığını vurgulayan Odrčić, bu oranın GSYH’nin yaklaşık yüzde 14’üne ulaştığını ifade etti.
Genel devlet harcamalarının 2026’da GSYH’nin yüzde 46,6’sına ulaşmasının beklendiğini belirten Odrčić, bu oranın AB ortalamasına yakın, ancak Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin ortalamasından daha yüksek olduğunu söyledi.
“Harcama artışı hizmet kalitesine yansımadı”
Odrčić, artan harcamalara rağmen kamu hizmetlerinde aynı ölçüde iyileşme sağlanamadığını vurguladı. Sağlık, yargı ve kamu yönetiminde kronik sorunların sürdüğünü belirten Odrčić, bütçe açığının da GSYH’nin yaklaşık yüzde 3’ü seviyesinde olduğunu hatırlattı.
Ekonomist, önümüzdeki dönemde mali politikanın odağının kamu sektöründe verimliliğin artırılması, reformların uygulanması ve özellikle kamu maaşlarındaki artışın kontrol altına alınması gerektiğini ifade etti.
