Bosna Arap atı, 134 yıl süren yetiştirme, koruma ve nesiller boyu verilen emeğin ardından Mayıs ayı sonunda Bosna-Hersek’te resmen ayrı bir at ırkı olarak tanındı. Böylece uzmanlar, bilim insanları ve yetiştiricilerin uzun yıllardır yürüttüğü çalışmalar sonuçlandı.
Bu tanınma, Bosna Arap Atı Yetiştiricileri ve Sevenleri Derneği tarafından yürütülen bilimsel araştırmalar, DNA analizleri ve tarihsel belgelerle desteklenen kapsamlı bir sürecin ürünü oldu.
Dernek Başkanı Adnan Deliç, Bosna Arap atının kökeninin 19. yüzyılın sonlarında Bosna-Hersek’e getirilen safkan Arap atlarına dayandığını belirtti. Uzun yıllar süren planlı yetiştirme süreci sayesinde bu atların kendine özgü özellikler geliştirdiğini ifade etti.
Deliç, “134 yıllık bilinçli yetiştirme sayesinde bu atlar yaşadıkları coğrafyaya tamamen uyum sağladı. Yapılan genetik araştırmalar, Bosna Arap atının bugün benzer türlerden ayrıldığını ortaya koydu” dedi.
Dayanıklılığı ve asaletiyle öne çıkıyor
Son derece asil, zeki ve dayanıklı olarak tanımlanan Bosna Arap atı, özellikle uzun mesafeli dayanıklılık yarışlarında öne çıkıyor. Arap atı, dünya genelinde en etkili at ırklarından biri olarak kabul edilirken, Bosna Arap atı da bu güçlü genetik mirası taşıyor.
Resmî tanınma sürecinin oldukça karmaşık olduğunu belirten Deliç, bu süreçte Avusturya, Almanya, Türkiye ve bazı Arap ülkelerindeki arşivlerin incelendiğini, ayrıca kapsamlı bilimsel çalışmalar ve DNA analizleri yapıldığını söyledi.
Eski devlet çiftliği Borike’de yapılan genetik incelemeler ile veterinerlik ve ziraat fakültelerinde görevli akademisyenlerin çalışmaları da sürece önemli katkı sağladı.
Yetiştiricilerin emeği belirleyici oldu
Dernek yetkililerine göre en büyük pay yetiştiricilere ait. Kurumsal desteğin sınırlı olduğu dönemlerde bile yetiştiriciler kendi imkânlarıyla bu ırkı koruyarak değerli kan hatlarının yok olmasını engelledi.
Deliç, “Bu atları yaşatan, onları yetiştiren insanların sevgisidir. Bugün ulaştığımız nokta, nesiller boyu verilen emeğin sonucudur” ifadelerini kullandı.
Kayıtlarda yaklaşık 110 at bulunuyor
Bosna Arap atı, uluslararası tanınmayı yerel resmî onaydan önce aldı. Günümüzde kayıtlı yaklaşık 110 at bulunurken, bölge ülkelerinden yetiştiricilerin de bu ırka ilgisi giderek artıyor.
Resmî tanınmanın ardından Bosna Arap atının piyasa değeri önemli ölçüde yükseldi. Özellikle dişi soy hatlarının korunmasına büyük önem veriliyor.
Bu gelişmenin binicilik sporları, turizm ve kırsal ekonomi açısından da yeni fırsatlar oluşturması bekleniyor.
Yeni bir dönemin başlangıcı
Uzun yıllar resmî statü olmadan varlığını sürdüren Bosna Arap atı için bu gelişme yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Artık uluslararası etkinliklerde kendi adıyla yer alabilecek, yetiştirme programlarına katılabilecek ve resmî olarak temsil edilebilecek.
Adnan Deliç, “Bu, yeni bir dönemin başlangıcı. Artık kim olduğumuzu ve neye sahip olduğumuzu açıkça ortaya koyabiliyoruz” dedi.
Bosna Arap atı, bugün Bosna-Hersek’in kültürel, tarihsel ve genetik mirasının önemli bir parçası olarak kabul ediliyor.
