Bosna Hersek’te 134 yılı aşkın planlı yetiştirme, koruma ve yetiştiricilerin nesiller boyu süren çalışmaları sonucunda “Bosna Arap atı”, bu yılın mayıs ayı sonunda resmen ayrı bir at ırkı olarak tanındı. Böylece uzmanlar, bilim insanları ve yetiştiricilerin yıllardır sürdürdüğü çalışmalar sonuç verdi.
Söz konusu tanınma, Bosna Arap Atı Yetiştiricileri ve Sevenleri Derneği’nin (UUBAK) uzun yıllara yayılan bilimsel araştırmaları, DNA analizleri ve tarihi belgeleriyle bu ırkın özgünlüğünü ortaya koymasıyla mümkün oldu.
Dernek Başkanı Adnan Deliç, Kiseljak yakınlarındaki Draževići’de bulunan çiftlikte Bosna Arap atı yetiştiriciliği yaptığını belirterek, bu atların kökeninin 19. yüzyılın sonlarında Bosna Hersek’e getirilen safkan Arap atlarına dayandığını, ancak zamanla kendine özgü özellikler kazandığını söyledi.
Genetik olarak farklılaştı
Deliç, “134 yıl süren bilinçli yetiştirme sayesinde bu atlar bulunduğumuz coğrafyaya uyum sağladı. Yapılan genetik araştırmalar, Bosna Arap atının diğer Arap atı türlerinden ayrıştığını ortaya koydu. Bu da resmi tanınma için en önemli unsurlardan biri oldu” dedi.
Oldukça asil, zeki ve dayanıklı bir tür olarak öne çıkan Arap atlarının dünya genelinde birçok at ırkının gelişimine katkı sağladığını belirten Deliç, Bosna Arap atlarının özellikle uzun mesafe dayanıklılık yarışlarında (endurance) daha fazla yer almaya başladığını ifade etti.
Uzun ve zorlu süreç
Irkın tanınma sürecinin oldukça uzun ve karmaşık olduğunu vurgulayan Deliç, araştırmaların Avusturya, Almanya, Türkiye ve bazı Arap ülkelerindeki arşivleri kapsadığını söyledi. Aynı zamanda yapılan bilimsel çalışmalar ve DNA analizleriyle yetiştirme sürekliliği ve genetik özgünlük kanıtlandı.
Sürece yerel üniversitelerden uzmanların da katkı sunduğunu belirten Deliç, özellikle eski Borike Devlet Harası’ndaki atlar üzerinde yapılan DNA analizleri ile Veterinerlik ve Ziraat fakültelerinden akademisyenlerin çalışmalarının önemli rol oynadığını ifade etti.
Yetiştiricilerin emeği belirleyici oldu
Dernek yetkilileri, en büyük payın ise yetiştiricilere ait olduğunu vurguladı. Kurumsal desteğin sınırlı olduğu dönemlerde, yetiştiricilerin kendi imkanları ve tutkuları sayesinde bu değerli genetik mirasın korunduğu belirtildi.
“Bu atları ayakta tutan, onları yetiştiren insanların sevgisidir. Nesiller boyunca sürdürülen emek sayesinde bugünlere geldik” diyen Deliç, elde edilen başarının kolektif bir çabanın sonucu olduğunu söyledi.
Kayıtlarda 110 at bulunuyor
Bosna Arap atının uluslararası alanda, yerel tanınmadan önce kabul gördüğüne dikkat çeken Deliç, bugün resmi kayıtlarda yaklaşık 110 atın bulunduğunu ifade etti. Bölge ülkelerinden yetiştiricilerin de bu ırka ilgi gösterdiği ve iş birliği taleplerinin arttığı belirtildi.
Bu ırkın Bosna Hersek dışındaki eski Yugoslavya coğrafyasındaki birçok yetiştiricilik programında da yer aldığı kaydedildi.
Ekonomik ve sportif potansiyel
Uzmanlara göre, resmi tanınma ile birlikte binicilik sporları, turizm ve kırsal kalkınma açısından yeni fırsatlar doğabilir. Deliç, atçılığın dünya genelinde önemli yatırımlar alan bir olimpik spor olduğunu hatırlatarak, Bosna Hersek’in bu potansiyeli daha iyi değerlendirmesi gerektiğini söyledi.
Yeni bir dönem başladı
Resmi tanınmanın ardından Bosna Arap atının piyasa değerinde de önemli artış yaşandığı belirtilirken, özellikle dişi soy hatlarının korunmasına büyük önem verildiği ifade edildi.
Deliç, “Bu bizim için yeni bir dönem. Artık kim olduğumuzu, neye sahip olduğumuzu ve yetiştiriciliğimizin temelini net bir şekilde ortaya koyabiliyoruz” dedi.
Bosna Arap atı, resmi tanınmayla birlikte artık uluslararası organizasyonlarda kendi adıyla yer alabilecek, yetiştirme programlarına dahil edilebilecek ve Bosna Hersek’in önemli kültürel ve genetik miraslarından biri olarak kabul edilecek.
