Bugün, Prespa Anlaşması’nın imzalanmasının üzerinden sekiz yıl geçti. 17 Haziran 2018’de Nivitsi köyünde düzenlenen törenle, Kuzey Makedonya ile Yunanistan arasındaki uzun yıllara dayanan isim anlaşmazlığı sona erdi.
Anlaşma, dönemin dışişleri bakanları Nikola Dimitrov ve Nikos Kotzias tarafından imzalandı. Törende ayrıca dönemin başbakanları Zoran Zaev ve Alexis Tsipras ile arabulucu Matthew Nimetz, AB yetkilileri Johannes Hahn ve Federica Mogherini de hazır bulundu.
Anlaşmanın getirdikleri
Anlaşma, iki ülke arasındaki onlarca yıllık isim krizini çözerek önemli değişiklikler getirdi:
- Ülkenin adı “Makedonya Cumhuriyeti”nden “Kuzey Makedonya Cumhuriyeti” olarak değiştirildi
- Vatandaşlık tanımı “Makedon / Kuzey Makedonya Cumhuriyeti vatandaşı” oldu
- Resmî dil olarak Makedonca kabul edildi
Anlaşma, her iki ülke parlamentolarında onaylandıktan sonra 12 Şubat 2019’da yürürlüğe girdi.
Referandum ve tepkiler
Süreç, hem ülke içinde hem de bölgede yoğun tartışmalara yol açtı. Kuzey Makedonya’da düzenlenen referandumda katılım oranı %36,91’de kaldı. Oy kullananların büyük çoğunluğu (%91,47) anlaşmayı desteklese de düşük katılım nedeniyle referandum geçersiz sayıldı.
Referandum sürecinde çok sayıda uluslararası lider ve Avrupa Birliği yetkilisi, anlaşmanın kabul edilmesi halinde ülkenin AB ve NATO üyelik sürecinin hızlanacağı yönünde çağrılarda bulundu.
NATO ve AB süreci
Prespa Anlaşması, Yunanistan’ın vetosunu kaldırmasının önünü açtı ve bu sayede Kuzey Makedonya’nın NATO üyeliği mümkün hale geldi (ülke 2020’de NATO’ya katıldı).
Öte yandan, AB üyelik süreci ise çeşitli siyasi engeller nedeniyle hâlâ beklenen hızda ilerlemiş değil.
Prespa Anlaşması, Balkanlar’da diplomatik uzlaşının en önemli örneklerinden biri olarak görülmeye devam ediyor.
