Hırvatistan’da son yıllara ilişkin kapsamlı bir analiz, maaşlarda ve gelir dağılımında kısmi bir yakınsama yaşanırken, servet eşitsizliğinin belirgin şekilde arttığını ortaya koydu.
Analiz; Hırvatistan İstatistik Kurumu (DZS), Eurostat ve Avrupa Merkez Bankası (ECB) verilerini bir araya getiriyor.
Rapora göre en düşük gelir grubundaki çalışanların maaşları, son 10 yılda en yüksek gelir grubuna kıyasla neredeyse iki kat daha hızlı arttı. Ancak bu yakınsama son 5 yılda önemli ölçüde yavaşladı.
En zengin yüzde 10, servetin çoğunu elinde tutuyor
En dikkat çekici bulgulardan biri servet dağılımına ilişkin:
En zengin %10’luk hanehalkı, ülkenin toplam net servetinin %60’ından fazlasına sahip
Bu oran giderek artıyor
Bu durum, Hırvatistan’ın “aylık gelirde yakınsama” yaşarken “mülkiyet ve servette ayrışma” yaşayan bir ekonomi haline geldiğine işaret ediyor.
Gelir eşitsizliği düşüyor, ancak yavaş
Analize göre:
Gelir eşitsizliği AB ortalamasına kıyasla daha düşük
Son yıllarda gelir farkları azalıyor, ancak bu azalma giderek yavaşlıyor
2016–2020 döneminde maaş farklarında belirgin bir düşüş görülürken, son 6 yılda bu oran yaklaşık 2,7 seviyesinde sabit kaldı
En düşük gelir grubunun satın alma gücü son 10 yılda yaklaşık %70 artarken, orta ve yüksek gelir gruplarında bu artış yaklaşık %38 seviyesinde kaldı.
Vergi sistemi ve enflasyon etkisi
Analiz, vergi dilimlerinin enflasyona yeterince hızlı uyarlanamamasının düşük gelir gruplarını görece daha fazla etkilediğine dikkat çekiyor. Bu durum, daha düşük maaşların zaman zaman daha yüksek vergi dilimlerine girmesine neden olabiliyor.
Servet eşitsizliği neden artıyor?
Uzmanlara göre servet eşitsizliğinin artmasında en önemli faktörlerden biri konut fiyatlarındaki hızlı yükseliş. Hırvatistan’da gayrimenkul, hanehalkı servetinin ana bileşeni olduğu için fiyat artışları doğrudan eşitsizliği derinleştiriyor.
Gini göstergeleri ve genel tablo
Eurostat’ın “kullanılabilir gelir Gini katsayısı” verileri, transferler ve vergiler sonrası gelir eşitsizliğinin AB ortalamasına göre daha düşük olduğunu gösteriyor.
Ancak ECB’nin Hanehalkı Servet Dağılımı verilerine göre:
Servet eşitsizliği gelir eşitsizliğinden çok daha yüksek
Son yıllarda servet eşitsizliği artış eğiliminde
Sonuç
Analiz, Hırvatistan’da iki farklı eğilim olduğunu ortaya koyuyor:
Gelir eşitsizliği: Azalıyor veya en azından dengeleniyor
Servet eşitsizliği: Artıyor
Uzmanlara göre bu ayrışma önemli; çünkü gelir “akış”, servet ise “birikim”i temsil ediyor. Bu nedenle gelirdeki iyileşme, servet dağılımındaki bozulmayı telafi etmeye yetmeyebilir ve uzun vadede sosyal hareketliliği sınırlayabilir.
