Bugün, 5 Nisan 1992’de başlayan Saraybosna Kuşatması’nın yıl dönümü. Yaklaşık üç buçuk yıl süren kuşatma, Şubat 1996’ya kadar devam etti ve modern Avrupa tarihinin en uzun süreli başkent kuşatmalarından biri olarak kayıtlara geçti.
Saraybosna kuşatma boyunca yaklaşık 350 bin nüfusuyla sürekli ateş altında kaldı. Eski Yugoslav Halk Ordusu ve daha sonra Republika Srpska Ordusu birlikleri, çevredeki tepelerden şehri ağır silahlarla hedef aldı. Buna rağmen şehir, büyük ölçüde sivil halktan oluşan savunucuların direnişi sayesinde düşmedi.
Kuşatma sırasında 11.541 Saraybosnalı hayatını kaybetti; bunların 1.600’den fazlası çocuktu. Araştırmalara göre ölümlerin büyük bölümü savaşın ilk iki yılında gerçekleşti.
Kuşatmanın ilk kurbanları, 5 Nisan 1992’de Vrbanja Köprüsü üzerinde barış gösterileri sırasında öldürülen Suada Dilberović ve Olga Sučić oldu. Bugün köprü, bu iki kadının adını taşıyor.
Son kurban ise 9 Ocak 1996’da bir tramvaya düzenlenen saldırıda hayatını kaybeden Mirsada Durić oldu. Saldırının failleri hiçbir zaman tespit edilemedi.
Kuşatma süresince şehirdeki hastaneler, kültürel yapılar ve kamu binaları ağır hasar gördü. Saraybosna Belediye Binası (Vijećnica), Merkez Postane, Olimpiyat Müzesi ve “Oslobođenje” gazetesi binası dahil birçok yapı bombardıman sonucu yıkıldı veya yandı.
Saraybosnalılar, sürekli bombardıman ve keskin nişancı tehdidi altında yaşam mücadelesi verdi. Elektrik, su ve gaz kesintilerine rağmen, hayatta kalmak için yaratıcı çözümler geliştirildi. Şehirdeki Markale Pazarı ise iki ayrı katliama sahne oldu; 1994 ve 1995’teki saldırılarda onlarca sivil hayatını kaybetti.
Savaş sonrası kurulan Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, Saraybosna’daki sivillere yönelik saldırılar nedeniyle birçok üst düzey yetkiliyi mahkûm etti. Stanislav Galić ve Radovan Karadžić müebbet hapis cezasına çarptırılırken, Ratko Mladić de aynı suçlardan ağır ceza aldı.
Kuşatma, Saraybosna halkının hafızasında derin izler bıraktı. Büyük kayıplara rağmen şehirde direniş, dayanışma ve hayatta kalma iradesi öne çıktı. Bugün, hayatını kaybedenler anılırken, bu trajedi gelecek nesiller için güçlü bir uyarı olmaya devam ediyor.
