Bosna Hersek Federasyonu’nda Aralık 2023’ten bu yana uygulanan “kilitli fiyatlar” tedbiri, bu yıl 1 Mart itibarıyla sona erecek.
Federal Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, bu tarihe kadar “Fiyatları Karşılaştıralım” adlı uygulamanın tam kapasiteyle hizmete sunulacağı bildirildi. Uygulamanın, vatandaşlara farklı marketlerdeki ürün fiyatlarını şeffaf biçimde görme ve en uygun alışverişi seçme imkânı sağlaması bekleniyor.
Bakanlık, gönüllü nitelikteki “kilitli fiyatlar” uygulamasının ticaret sektörü işverenleri, tüketici dernekleri ve sendikalarla iş birliği içinde başlatıldığını hatırlattı. Uygulama 2024 yılı boyunca birkaç kez uzatıldı; 2025 yılında ise Bosna Hersek Federasyonu Hükümeti ile İşverenler Birliği arasındaki anlaşma doğrultusunda süresi yeniden uzatıldı. Son uzatma 60 gün için geçerli olup 1 Mart’a kadar devam edecek.
Açıklamada, fiyat karşılaştırma uygulamasının test aşamasının tamamlandığı ve yaklaşık 70 ürün grubunda 3 binden fazla ürünün sisteme girildiği belirtildi. Vatandaşlar, market zincirlerine göre fiyat karşılaştırması yapabilecek, yaşadıkları yere göre filtreleme uygulayabilecek, en yakın satış noktalarındaki fiyatları görebilecek ve kendi alışveriş sepetlerini oluşturarak toplam tutarın en uygun olduğu yeri belirleyebilecek.
Bakanlık, “kilitli fiyatlar” uygulaması kapsamında yaklaşık 65 temel gıda ve hijyen ürününün fiyatının belirli bir süre boyunca sabitlendiğini aktardı. Yapılan tahminlere göre bu ürünlerden oluşan bir alışveriş sepeti, tek seferde 50 ila 70 Konvertibl Mark tasarruf sağladı.
Ayrıca uygulamanın “fiyat çıpası” etkisi yarattığı, sabitlenen ürünlerin benzer ürünlerde aşırı fiyat artışlarını sınırladığı ifade edildi. Yetkililer, Bosna Hersek piyasasının önemli ölçüde ithalata bağımlı olması nedeniyle küresel fiyat hareketleri ve ithal enflasyonun iç piyasaya doğrudan yansıdığını, buna rağmen uygulamanın ani ve gerekçesiz fiyat artışlarını hafifletmeye katkı sunduğunu belirtti.
Bakanlık, yaklaşık iki buçuk yıllık uygulamanın ardından piyasa koşullarının istikrara kavuştuğunu ve Bosna Hersek’te serbest piyasa ekonomisinin geçerli olduğunu vurgulayarak projenin mevcut haliyle sonlandırılmasının uygun görüldüğünü kaydetti. Bunun kurumsal piyasa denetiminin sona ereceği anlamına gelmediği, olağanüstü durumlarda fiyat kontrolünü düzenleyen yeni bir yasanın hazırlandığı ve parlamentoda ilk aşamayı geçtiği bildirildi. Yeni düzenlemenin, piyasa bozulmalarında hükümete zamanında müdahale imkânı sağlayacağı ifade edildi.
Bosna Hersek Federasyonu İşverenler Birliği üyesi Almedin Kadrić ise fiyatlara idari müdahalenin piyasa işleyişini bozabileceği uyarısında bulundu. Kadrić, uygulamanın 2–3 ay daha uzatılmasını umut ettiklerini belirterek, uzun vadede fiyat takip uygulamasının daha şeffaf ve sürdürülebilir bir çözüm olacağını dile getirdi.
Tuzla Kantonu Tüketiciler Kulübü Başkanı Gordana Bulić ise yaptıkları analizlere göre, kilitli fiyatlı ürünleri tercih eden dört kişilik bir ailenin aylık yaklaşık 100 KM, emekli hanelerin ise yaklaşık 50 KM tasarruf sağlayabildiğini açıkladı. Bulić, uygulamadaki ürünlerin düşük kaliteli olmadığını ve market raflarında açıkça işaretlendiğini belirtti.
Yetkililer, 1 Mart’tan sonra fiyat karşılaştırma uygulaması sayesinde bilinçli tüketici tercihleri ve piyasa rekabetinin fiyatlar üzerinde doğal bir denge unsuru oluşturmasının beklendiğini ifade etti.
