Kuzey Makedonya’da Yükseköğretim Kanunu Taslağı’na yönelik eleştirilerin odağında bu kez azınlık dillerinde eğitim meselesi yer alıyor.
Hukukçular ve sivil toplum temsilcileri, taslağın mevcut haliyle Türkçe ve Arnavutça yükseköğretim programlarını ciddi biçimde riske atabileceğini savunuyor.
Taslakta “kamu yararına programlar” olarak belirlenen bazı bölümlerin yalnızca kamu üniversitelerinde açılabilmesi öngörülüyor. Ancak kamu üniversitelerinin bu programları çoğunlukla yalnızca Makedonca sunması, anadilinde eğitim gören öğrenciler açısından ciddi bir sorun olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre, özel üniversitelerde Türkçe veya Arnavutça sunulan hukuk ve öğretmenlik gibi programların kapatılması halinde, mevcut öğrenciler akreditasyon süresi sonunda kamu üniversitelerine geçmek zorunda kalabilecek. Bu geçiş sürecinde dil engeli, kredi uyumsuzluğu ve öğrenim ücretlerinde artış gibi sorunlar yaşanabileceği belirtiliyor.
Eğitim hakkı savunucuları, bu durumun Anayasa’da güvence altına alınan anadilinde eğitim hakkıyla çelişebileceğini dile getiriyor. Özellikle gençlerin tıp, hukuk, mimarlık ve öğretmenlik gibi düzenlenmiş mesleklere erişiminin zorlaşması, azınlık topluluklarının uzun vadede bu alanlarda daha az temsil edilmesine yol açabilir.
Sivil toplum kuruluşları, taslakta hangi programların “kamu yararına” sayıldığına dair açık ve nesnel bir kriter bulunmadığını vurguluyor. Bu durumun, kalite temelli değil statü temelli bir yasak anlamına geldiği ileri sürülüyor.
Gençler açısından ise belirsizlik en büyük kaygı kaynağı. Uzmanlar, kurumsal çeşitliliğin azalmasının ve program seçeneklerinin daralmasının öğrencilerin ülkede kalma motivasyonunu düşürebileceğini ifade ediyor.
Eleştirmenlere göre taslak, eşit erişim ve çoğulculuk ilkeleri çerçevesinde yeniden değerlendirilmediği takdirde, yükseköğretimde yeni ve kalıcı eşitsizlikler yaratma riski taşıyor.
