Belgrad’daki Özel Mahkeme’de, eski Yugoslav ordusuna ait Genelkurmay binasının kültürel miras statüsünün kaldırılmasına ilişkin açılan “Genelkurmay” davasında yargılama çarşamba günü başladı.
Davada, Sırbistan Kültür Bakanı Nikola Selaković, Kültür Bakanlığı Sekreteri Slavica Jelača, Cumhuriyet Kültürel Anıtları Koruma Enstitüsü Geçici Müdürü Goran Vasić ile Belgrad Şehir Kültürel Anıtları Koruma Enstitüsü Geçici Müdürü Aleksandar Ivanović sanık olarak yer alıyor.
Sanıklar, Genelkurmay binasının kültürel miras statüsünün kaldırılmasına dayanak oluşturan belgelerle ilgili olarak görevi kötüye kullanma ve belge sahteciliği ile suçlanıyor.
Kültür Bakanı Selaković, 4 Aralık’ta Organize Suçlarla Mücadele Savcılığı’nda (JTOK) ifade vermiş, ifadesinin ardından dosyanın devlet sistemi içindeki bazı çevreler tarafından kurgulanan siyasi amaçlı iddialara dayandığını savunmuştu.
Selaković’in avukatı Vladimir Đukanović ise savcılıktan davanın düşürülmesini talep ettiklerini belirterek, Sırbistan Meclisi’nin, Genelkurmay binasının 2005 yılında kültürel miras ilan edilmesine ilişkin kararın geçersiz sayıldığını öngören yeni bir yasa kabul ettiğini ifade etmişti.
Sırbistan Meclisi, Kasım 2025’te Genelkurmay binasına ilişkin bir lex specialis kabul ederek, Knez Miloš, Masarikova, Birčaninova ve Resavska caddeleri arasında kalan alanın yeniden canlandırılması ve geliştirilmesini öngören projeye yeşil ışık yakmıştı. Yasa gerekçesinde, söz konusu alanın yeniden değerlendirilmesinin Sırbistan’ın genel ekonomik kalkınması açısından kamu yararı taşıdığı vurgulanmıştı.
Bundan önce, Sırbistan Hükümeti 2024 yılı sonunda, planlanan yıkıma hukuki zemin oluşturmak amacıyla, kompleksin kültürel miras statüsünü kaldırma kararı almıştı.
Daha da önce, Mayıs 2024’te Sırbistan Hükümeti ile ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’e ait şirket arasında bir yatırım anlaşması imzalanmıştı. Sırp medyasında yer alan bilgilere göre, bu anlaşma kapsamında arazinin 99 yıllığına bedelsiz olarak kiralanması öngörülüyordu.
Yetkililerin bu adımlarına tepki olarak, aktivistler ve öğrenciler tarafından binanın yıkılmasına karşı, tarihi anıt olarak korunması ve restore edilmesi talebiyle kitlesel protestolar düzenlenmişti.
Kushner’in şirketi, Aralık 2025 ortasında projeden resmen çekildiğini duyurdu.
Ünlü mimar Nikola Dobrović’in eseri olan Genelkurmay binası, 1999’daki NATO bombardımanında ağır hasar görmüştü.
