Bosna-Hersek’te Yüksek Temsilcilik Ofisi (OHR), Perşembe günü yaptığı açıklamada, 9 Ocak’ın Sırp Cumhuriyeti Günü olarak kutlanmasının, Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi’nin nihai ve bağlayıcı kararlarına aykırı olduğunu belirterek, bu tür bir uygulamanın cezai sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
OHR, X sosyal medya platformunda yaptığı paylaşımda, Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi’nin 9 Ocak’ın Sırp Cumhuriyeti Günü olarak belirlenmesinin çok etnili bir toplumda ortak ve kolektif hafızayı yansıtmadığını ve bu uygulamanın ayrımcı nitelik taşıdığını hatırlattı.
Açıklamada, bu tarihin kutlanmasının Anayasa Mahkemesi kararlarının açıkça uygulanmaması anlamına geldiği vurgulanarak, söz konusu kararların ihlal edilmesinin Bosna-Hersek Ceza Kanunu’na göre suç teşkil edebileceği ifade edildi.
“Olası yasal tedbirlerin alınması, özellikle kamu görevi yürüten kişiler söz konusu olduğunda, kolluk kuvvetlerinin yetki alanına girmektedir,” denildi.
Yüksek Temsilci ayrıca, hukukun üstünlüğüne saygı, diyalog, istişare ve uzlaşının, Sırp Cumhuriyeti Günü’nün herhangi bir biçimde kutlanmasının kapsayıcı olması ve Bosna-Hersek’in tüm vatandaşları tarafından kabul edilebilmesi açısından hayati önem taşıdığını vurguladı.
Bu yaklaşımın, toplumdaki mevcut ayrışmaları derinleştirmek yerine toplumsal uyumu güçlendirebileceği belirtildi.
Anayasaya aykırı uygulama
Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi, dönemin Devlet Başkanlığı Konseyi üyesi Bakir İzetbegović’in başvurusu üzerine, 2015 yılında 9 Ocak’ın Sırp Cumhuriyeti Günü olarak kutlanmasını anayasaya aykırı ilan etmişti.
Bunun ardından Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisi, Sırp Cumhuriyeti Günü’ne ilişkin referandum kararı almış ve Anayasa Mahkemesi’nin referandumu yasaklayan geçici tedbirine rağmen 25 Eylül 2016’da referandum düzenlenmişti.
Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisi daha sonra, 2016 yılının sonunda Sırp Cumhuriyeti Günü Yasası’nı kabul etti.
Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi, 29 Mart 2019 tarihinde Sırp Cumhuriyeti Halklar Konseyi’nden dokuz delegenin başvurusu üzerine bu yasayı yeniden ele alarak, anayasaya aykırı, Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme’ye ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Ek Protokolü’ne aykırı ilan etti.
Öte yandan Venedik Komisyonu da 9 Ocak’ın Sırp Cumhuriyeti Günü olarak seçilmesinin yalnızca tek bir halk için önem taşıyan duygular ve olaylarla bağlantılı olduğunu, bu tarihin kutlanmaya devam edilmesinin ayrımcılığa yol açabileceğini ifade etmişti.
