Yüksek enflasyon ve özellikle marketlerdeki artan fiyatlarla mücadele, Kuzey Makedonya’da 2025 yılı boyunca gündemin en önemli başlıklarından biri oldu.
2025, “Yeni Yıl Sepeti” uygulaması ve idari fiyat indirimleriyle başladı ancak vatandaşlar bu önlemlerin günlük hayata yansımasını sınırlı ölçüde hissetti. Hükümet aynı dönemde marketleri, Haksız Ticari Uygulamaların Önlenmesi Yasası’na uymaları konusunda uyarırken, Rekabeti Koruma Komisyonu aracılığıyla denetimler başlatıldı.
Alınan önlemlere rağmen, gıda fiyatlarındaki artışın etkisiyle enflasyon ocak ve şubat aylarında yaklaşık yüzde 5 seviyesinde seyretti. Bunun üzerine, Hırvatistan’daki örnekten esinlenerek marketlere yönelik boykotlar düzenlendi ve bu durum ciroda geçici düşüşe yol açtı. Hükümet, yüksek fiyatların sorumluluğunu büyük ölçüde perakendecilere yükledi.
Süreçte Ramazan ve Paskalya Sepeti uygulamaları devreye alındı; kâr marjları donduruldu. Daha sonra, kartel benzeri yapılanmalara ilişkin tespitler üzerine 1.000’den fazla ürün için daha sıkı tedbirler uygulamaya konuldu.
Devlet Piyasa Müfettişliği, marketlerde ortalama yüzde 70 civarında yüksek kâr marjları tespit etti. Aynı dönemde Makedonya Sendikalar Birliği (SSM), asgari ücretin artırılmasını talep etti ve bu durum hükümetle sert bir gerilime yol açtı. Ekonomik ve Sosyal Konsey’in görüşü alınmadan asgari ücretin 1.800 denar artırılması kararı alındı; kararın ardından protestolar düzenlendi.
Mart ve nisan aylarında enflasyon geçici olarak yüzde 3’ün altına gerilese de, mayıstan itibaren yeniden yükselişe geçti. Bu süreçte çekirdek enflasyonun genel enflasyonun üzerine çıktığı görüldü. Artışta, genişleyici maliye politikası ve iç talepteki yükselişin etkili olduğu belirtildi.
Yıl içinde Merkez Bankası’nda da görev değişikliği yaşandı. Yeni Merkez Bankası Başkanı Trayko Slaveski göreve gelirken, bankacılık sektörüne yönelik önlemler aldı ve asgari ücret artışlarına karşı temkinli olunması gerektiği yönünde uyarılarda bulundu.
Yılın başında bütçe gelirlerinde olumlu bir tablo görülmesine rağmen, 2025 bütçe gelirlerindeki açıkla, enflasyonun düşük öngörüldüğü bir ek bütçeyle ve marketlere kesilen sembolik para cezalarıyla tamamlandı. Hükümet, 2026 yılında Haksız Ticari Uygulamalar Yasası’na uymayanlar için para cezalarının 200 bin avroya kadar çıkarılacağını açıkladı.
Ancak bu adımların vatandaşların alım gücü üzerinde somut bir etki yaratıp yaratmayacağı belirsizliğini koruyor.
Sitel
